Fysiek edelmetaal versus papieren goud
Een rationele allocatie van edelmetaal in een portefeuille vereist inzicht in de kostenstructuur. Fysiek metaal kopen gaat gepaard met hoge premies (spreads) en logistieke kosten. Beleggen via de beurs elimineert deze frictie, maar introduceert tegenpartijrisico.
De harde cijfers maken het verschil duidelijk:
- Transactiekosten (Spread): Bij fysiek zilver betaal je al snel 20% boven de spotprijs (BTW en premie). Een zilver-ETF of mijnbouwaandeel kent een spread van vaak minder dan 0,10%.
- Liquiditeit: Aandelen verkoop je met één druk op de knop tijdens beursuren. Fysiek goud verkopen vereist taxatie en fysieke overdracht.
- Rendement: Fysiek goud keert niets uit. Mijnbouwaandelen en royalty bedrijven keren vaak dividend uit.
- Opslag: Geen kosten voor kluishuur of verzekering bij aandelen, wel beheerskosten (TER) bij fondsen.
Beleggingsinstrumenten op de beurs
De kapitaalmarkt biedt diverse vehikels om in te spelen op de goud- en zilverprijs. Elk instrument heeft een eigen risicoprofiel en past bij een specifiek GoudScout-profiel.
1. Exchange Traded Funds (ETF's) en ETC's
● Niveau: Verkenner
Voor de passieve belegger is een beursgenoteerd fonds de meest efficiënte weg. In Europa maken we technisch onderscheid tussen ETF's (mandje aandelen) en ETC's (Exchange Traded Commodities). Omdat Europese regelgeving (UCITS) verbiedt dat een ETF slechts één asset bevat, zijn fondsen die enkel goud of zilver volgen juridisch gezien ETC's.
Het onderscheid in structuur is bepalend voor het risico:
- Fysiek gedekt (Physical): De uitgever van de ETC houdt daadwerkelijk goudstaven aan in een kluis (vaak in Londen of Zürich) ter dekking van de uitgegeven stukken. Dit heeft de voorkeur voor het profiel Veilige Haven.
- Synthetisch: De uitgever gebruikt derivaten en swap-constructies met banken om de goudprijs te volgen. Hier loop je direct tegenpartijrisico op de bank die de swap garandeert.
2. Goud- en zilvermijnaandelen
● Niveau: Strateeg
Beleggen in de producenten van edelmetaal werkt anders dan beleggen in de grondstof zelf. Mijnbouwaandelen reageren met een hefboomeffect op de goudprijs.
De werking van de operationele hefboom:
Stel, de productiekosten (All-In Sustaining Costs) van een mijnbedrijf zijn $1.500 per ounce. De goudprijs is $1.800. De winst is $300 per ounce. Stijgt de goudprijs naar $2.160 (+20%), dan stijgt de winstmarge naar $660. Dat is een winststijging van 120%, terwijl de goudprijs slechts met 20% steeg. Andersom geldt dit ook: daalt de goudprijs onder de productiekosten, verdampt de winst volledig en duikt de koers omlaag.
We categoriseren mijnbouwaandelen in twee groepen:
- De Majors (Senior Producers): Grote, gevestigde bedrijven (zoals Newmont of Barrick Gold) met meerdere mijnen in productie, een sterke balans en vaak een stabiel dividend. Deze vormen de basis van de Opportunity portefeuille.
- De Juniors (Exploratie & Development): ● Niveau: Expert. Kleine bedrijven die zoeken naar nieuwe goudaders. Ze produceren nog niets en verbranden kapitaal (cash burn). Vindt men goud, dan kan de koers exploderen (x10). Vindt men niets, dan gaat het aandeel naar nul. Dit is pure speculatie voor het Gold Rush profiel.
3. Royalty & Streaming bedrijven
● Niveau: Strateeg
Royalty bedrijven worden door professionele analisten vaak gezien als het superieure businessmodel binnen de sector. Bedrijven als Franco-Nevada of Wheaton Precious Metals exploiteren zelf geen mijnen. Zij financieren mijnbouwbedrijven in ruil voor het recht om een percentage van de toekomstige productie te kopen tegen een extreem lage, vaste prijs.
Voordelen:
- Geen operationeel risico: Geen last van stijgende energiekosten, kapotte graafmachines of stakend personeel.
- Exploratie upside: Als de mijnbedrijven waar zij in investeren nieuwe aders vinden op hetzelfde terrein, profiteert het royaltybedrijf gratis mee.
- Hoog dividend: Door de lage kostenstructuur is er veel vrije kasstroom voor dividend.
4. Derivaten: Futures en Opties
● Niveau: Expert
Voor de professionele handelaar zijn futures (termijncontracten) en opties instrumenten om met grote hefbomen te werken of portefeuilles af te dekken (hedgen).
- Goud Futures: Een bindend contract om goud te kopen of verkopen op een datum in de toekomst. De standaard contractgrootte is 100 troy ounce. Bij een goudprijs van $2.000 praten we over een onderliggende waarde van $200.000. Via margin-handel leg je slechts een fractie van dit bedrag in. Een kleine koersbeweging tegen je positie in leidt onherroepelijk tot een margin call.
- Opties: Geven het recht (niet de plicht) om goud aandelen of ETF's te kopen (Call) of verkopen (Put). Vaak gebruikt in de Gold Rush strategie om met beperkte inzet maximaal te profiteren van volatiliteit.
Brokers: Waar handel je in grondstoffen?
De keuze van een broker is bepalend voor het nettorendement. Let bij grondstoffenbrokers op drie specifieke factoren: transactiekosten voor buitenlandse beurzen, valutakosten en het aanbod. Veel mijnbouwbedrijven noteren namelijk niet in Europa of de VS, maar aan de TSX (Toronto Stock Exchange) of de ASX (Australië).
Analyse van veelgebruikte brokers:
- DEGIRO: Populair in Nederland vanwege de lage kostenstructuur.
- Voordeel: Toegang tot de meeste grote beurzen en een breed scala aan ETF's (Kernselectie).
- Aandachtspunt: Let op de valutakosten (AutoFX 0,25%). Voor actieve handel in Amerikaanse of Canadese miners is het goedkoper om een valutarekening te openen en handmatig te wisselen.
- Lynx / Interactive Brokers: De standaard voor de serieuze grondstoffenbelegger.
- Voordeel: Directe toegang tot de Canadese 'Venture' beurs (TSX-V), waar de meeste Junior miners noteren. Biedt uitgebreide analysetools en toegang tot opties en futures.
- Aandachtspunt: De interface is complexer en vereist kennis van zaken.
- eToro: Bekend om 'social trading'.
- Waarschuwing: Veel grondstoffenproducten zijn hier CFD's (Contracts for Difference). Je wordt geen eigenaar van het aandeel, maar sluit een contract met eToro. Dit brengt extra risico's en vaak hogere 'overnight fees' met zich mee. Ongeschikt voor langetermijnbeleggers.
- Saxo Bank: Solide bank met een goed platform.
- Nadeel: Vaak hogere bewaarkosten of minimumtarieven, wat impact heeft op het rendement van kleinere portefeuilles.
Digitaal goud en crypto
Naast de traditionele beurs zien we een opkomst van gedigitaliseerd goud. Tokenized gold, zoals PAX Gold (PAXG), zijn cryptomunten op de blockchain die 1-op-1 gedekt zijn door fysiek goud in kluizen. Het voordeel is dat deze 24/7 verhandelbaar zijn en in extreem kleine fracties gekocht kunnen worden.
Bitcoin wordt door sommigen 'digitaal goud' genoemd vanwege de schaarste. Correlatie-analyses tonen echter aan dat Bitcoin zich vaak gedraagt als een 'risk-on' tech-aandeel en niet als een stabiele waardeopslag tijdens crises. Binnen GoudScout behandelen we Bitcoin als een aparte activaklasse, niet als vervanging voor goud.
GoudScout Portefeuilles: De strategie bepalen
Succesvol beleggen in edelmetaal begint bij het matchen van de instrumenten met het risicoprofiel. Wij hanteren drie modelportefeuilles.
1. Veilige Haven (Behoud & Zekerheid)
Deze strategie is gericht op vermogensbehoud en bescherming tegen inflatie. De focus ligt op instrumenten met lage volatiliteit en fysieke dekking.
- Allocatie: 70% Fysiek gedekte Goud ETC's, 30% Royalty bedrijven (voor dividendstroom).
- Instrumenten: iShares Physical Gold, Franco-Nevada.
2. Opportunity (Groei & Dividend)
Voor de belegger die de markt wil verslaan en de volatiliteit van mijnbouwaandelen accepteert voor een hoger rendement.
- Allocatie: 50% Senior Mijnbouwaandelen (Majors), 25% Zilver ETF's, 25% Royalty bedrijven.
- Instrumenten: VanEck Gold Miners ETF (GDX), Barrick Gold, Agnico Eagle.
3. Gold Rush (Speculatie & Hefboom)
Dit is het domein van de risiconemer die zoekt naar "tenbaggers" (aandelen die x10 gaan). Verliezen van 50% of meer behoren tot de mogelijkheden.
- Allocatie: 60% Junior Miners & Explorers, 20% Zilver Seniors, 20% Opties of Turbo's.
- Instrumenten: VanEck Junior Gold Miners ETF (GDXJ), individuele exploratie-aandelen op de TSX-V, call-opties op zilver.
Risicomanagement bij mijnbouwaandelen
Beleggen in mijnbouw kent specifieke risico's die bij reguliere aandelen minder spelen:
- Politiek risico: Mijnen liggen vaak in politiek instabiele regio's (Afrika, Zuid-Amerika). Nationalisatie van mijnen of intrekking van vergunningen is een reëel gevaar.
- Verwatering: Junior miners geven vaak nieuwe aandelen uit om boringen te financieren. Dit verwatert het belang van de zittende aandeelhouder.
- Valutarisico: De kosten zijn in lokale valuta, de opbrengst in dollars. Wisselkoersschommelingen beïnvloeden de marge direct.
Actieplan
Beleggen in edelmetaal via de beurs vereist geen kluis, maar wel een strategie. Bepaal eerst of u zoekt naar de veiligheid van fysieke dekking (ETC's) of de hefboomwerking van mijnbouwaandelen. Open vervolgens een rekening bij een broker die directe toegang biedt tot de Noord-Amerikaanse grondstoffenmarkten en lage valutakosten hanteert. Begin bij de GoudScout broker-vergelijker om de partij te kiezen die aansluit bij uw kapitaal en handelsfrequentie.
