● Voordat we beginnen, een waarschuwing die je duizenden euro's kan schelen. Heb je gouden munten (zoals een Gouden Tientje, Krugerrand of Maple Leaf) of baren? POETS DEZE NOOIT.
Beleggingsgoud en numismatische munten ontlenen hun waarde aan hun originele staat. Een gepoetste munt vertoont micro-krasjes ('hairlines') die voor een expert direct zichtbaar zijn. De munt verliest hierdoor zijn verzamelwaarde en degradeert tot de goudprijs (sloopgoud). Voor de waarde van munten is het patina (de natuurlijke verkleuring) heilig. Stop nu met lezen en leg de munt terug in de capsule.
● Voor draagbare sieraden (ringen, armbanden, kettingen zonder poreuze stenen) is er maar één methode die elke juwelier aanraadt. Het doel is ontvetten, niet schuren.
● Het internet staat vol met "oma weet raad" tips. Voor gouden sieraden reinigen zijn deze vaak desastreus. Hier is waarom:
Tandpasta
Veel mensen gebruiken tandpasta om goud te laten glimmen. Fout. Tandpasta bevat schuurmiddelen (zoals calciumcarbonaat) om tandplak te verwijderen. Op hoogglans goud veroorzaakt dit duizenden microscopische krassen. Het goud lijkt eerst te glimmen, maar wordt daarna sneller dof omdat vuil zich in de krasjes hecht.
Cola
Cola is zuur (fosforzuur). Hoewel puur goud (24 karaat) hiertegen kan, zijn sieraden vrijwel altijd een legering (14 of 18 karaat). De zuren in cola kunnen reageren met de bijzetmetalen (koper, zilver, zink) in de legering, wat leidt tot verkleuring of structurele zwakte.
Kokend water
Goud kan tegen hitte, maar edelstenen niet. De thermische schok (van kamertemperatuur naar 100 graden) kan stenen zoals diamanten en saffieren intern doen barsten ('craquelé').
Er zijn enkele alternatieven voor het sopje die veilig zijn, mits met beleid gebruikt.
Schoolkrijt
Een oude truc uit het atelier. Wrijf een beetje schoolkrijt op een zachte doek en wrijf hiermee het goud op. Het krijtpoeder is uiterst fijn en absorbeert vet, terwijl het een zeer milde polijstende werking heeft.
Bruistabletten (Kunstgebitreiniger)
Voor complexe gouden kettingen waar je met een borstel niet tussenkomt, kan een bruistablet uitkomst bieden. De bruisende werking duwt vuil uit de schakels. Let op: doe dit nooit bij sieraden met gelijmde stenen, de lijm kan oplossen.
● Goud is makkelijk, de stenen die erin zitten vaak niet. Wat goed is voor het goud, kan dodelijk zijn voor de steen.
Er is een wezenlijk verschil tussen schoonmaken (vuil verwijderen) en polijsten (krassen verwijderen). Als je sieraad na het schoonmaken nog steeds dof is door krassen, helpt wassen niet meer.
Polijsten betekent dat je met een geïmpregneerde doek een microscopisch laagje goud weghaalt om het oppervlak weer glad te maken. Doe dit niet te vaak, want je slijt je sieraad letterlijk weg. Voor zilver gelden overigens weer andere regels (oxidatie verwijderen), lees daarvoor onze gids over zilver schoonmaken.
Soms is een sieraad te ver versleten, zijn de zettingen lam of is de glans niet meer te redden zonder professionele machines. Als reparatie de kosten niet meer waard is, kun je overwegen om je sieraden verkopen voor de sloopwaarde. Met de opbrengst kun je vervolgens investeren in baren of munten die puur gericht zijn op waardebehoud.
Houd je goud schoon, maar behandel het met respect. Een beetje patina op een vintage sieraad is geen vuil, dat is karakter.
