● Is er natuurlijk goud in de Nederlandse bodem? Het antwoord is een volmondig 'ja', maar met een grote kanttekening. Ons land heeft geen goudaders in hard gesteente. Al het goud dat hier ligt, is zogeheten sedimentair goud.
De Rijn ontspringt in de Zwitserse Alpen, waar erosie gouddeeltjes losmaakt uit de bergen. De rivier fungeert als een enorme transportband die deze deeltjes honderden kilometers meevoert richting de Noordzee. Omdat goud zwaar is, zakt het onderweg naar de bodem, met name in de binnenbochten waar de stroomsnelheid afneemt. Wie de technieken van het goud zoeken technieken beheerst, kan met een goudpan aan de oever van de Rijn (bijvoorbeeld bij Spijk of Lobith) daadwerkelijk goud vinden.
De opbrengst: Het gaat hier om 'flittergoud': microscopisch kleine schilfers. Je vindt hier absoluut geen goudklompjes (nuggets). Een dag hard werken levert voor enkele euro's aan goudstof op. Economisch gezien is het delven in Nederland dus volstrekt zinloos; het is puur recreatie.
● Rond de eeuwwisseling van 1900 was Nederland even in de ban van een heuse gold rush. In de omgeving van Nijverdal (Overijssel) dacht men goud in de bodem te hebben aangetroffen. De Goudkoorts Nijverdal was geboren en trok gelukszoekers en investeerders uit het hele land.
Er werden officiële concessies verleend voor het winnen van goud en zelfs aandelen uitgegeven voor mijnbouwbedrijven die de exploitatie zouden starten. Krantenberichten uit die tijd spreken van veelbelovende monsters. Uiteindelijk liep het project op niets uit. Historici en geologen vermoeden dat het ging om bedrog ('salting the mine', waarbij men zelf goud in de grond stopt om investeerders te lokken) of een grove analytische fout waarbij pyriet (klatergoud) voor echt werd aangezien. Het is een historische les in 'Due Diligence': geloof nooit zomaar een claim zonder onafhankelijk bewijs.
● Een van de meest intrigerende legendes betreft Loodsboot 19 goud. Op 10 mei 1940, tijdens de Duitse inval, voer dit schip op een magnetische mijn in de Nieuwe Waterweg en zonk.
Het hardnekkige gerucht luidt dat dit schip een deel van de nationale goudvoorraad of goud van particuliere banken aan boord had, met als doel dit naar Engeland te verschepen, veilig buiten bereik van de nazi's. Na de oorlog en in de decennia daarna zijn er diverse bergingspogingen ondernomen. Sommige bergers claimden niets te hebben gevonden door de metersdikke modderlagen en het gevaarlijke getij. Anderen suggereren dat het goud al in het diepste geheim is geborgen, of dat het verhaal een mythe is.
Tot op de dag van vandaag blijft de bodem van de Nieuwe Waterweg een onderwerp van speculatie. Mocht er ooit iets gevonden worden, dan geldt overigens dat de staat vrijwel zeker eigenaar is. Een particuliere vinder zou dit goud niet zomaar kunnen goud verkopen.
● Wie vandaag de dag in Nederland naar goud zoekt, doet dat meestal met een metaaldetector. Hierbij zoek je niet naar natuurlijk goud, maar naar verloren goud: sieraden en munten die mensen in de loop der eeuwen zijn kwijtgeraakt.
In Nederland is metaaldetectie toegestaan, tenzij de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) van een gemeente het verbiedt of het terrein een aangewezen archeologisch monument is. Een belangrijke regel is de meldplicht: vind je iets van historische waarde, dan moet je dit melden bij PAN (Portable Antiquities Netherlands). De vondst is voor 50% van de vinder en 50% van de grondeigenaar.
De realiteit van de Nederlandse zoeker is dat 99% van de signalen bestaat uit trelipjes, spijkers en zilverpapier. Goud is zeldzaam. Professionele zoekers richten zich vaak op stranden na een storm of oude akkers. Hoewel er spectaculaire vondsten zijn gedaan (zoals Romeinse goudschatten of middeleeuwse munten), is het geen betrouwbare inkomstenbron.
De Nederlandse bodem bevat goud, maar de kosten om het te vinden overstijgen vrijwel altijd de opbrengst. Het zoeken in de Rijn of met een detector is een prachtige hobby die je in contact brengt met de natuur en geschiedenis. Wie echter zoekt naar vermogensgroei of bescherming tegen inflatie, moet niet graven in de Overijsselse klei. Voor hen is direct fysiek goud kopen of een gedegen goud strategie de enige route naar een echte goudvoorraad.
