● De grootste bron van kwikvervuiling op aarde is niet de zware industrie, maar Artisanal and Small-scale Gold Mining (ASGM). Naar schatting is deze sector verantwoordelijk voor 20% van de wereldwijde goudproductie, maar voor bijna 40% van de totale kwikuitstoot.
Het chemische proces: In gebieden zoals de Peruaanse Amazone, Suriname en Indonesië mengen kleinschalige delvers vloeibaar kwik met goudhoudend slib. Kwik bindt zich aan het goud tot een amalgaam. Vervolgens verhitten ze dit klompje met een gasbrander. Het kwik verdampt de lucht in (wat direct wordt ingeademd) en het goud blijft achter. Het verdampte kwik slaat neer in water en bodem, waar het wordt omgezet in methylkwik. Dit accumuleert in de voedselketen en veroorzaakt ernstige neurologische schade bij mens en dier (Minamata-ziekte).
Dit goud vindt vaak via smokkelroutes zijn weg naar de internationale markt. Als belegger in fysiek goud is de herkomst (LBMA-certificering) daarom essentieel om deze praktijken niet te financieren.
● Beursgenoteerde mijnbouwbedrijven, waarin je via de Opportunity Portefeuille belegt, gebruiken zelden kwik. Zij gebruiken cyanide. Hoewel dit woord angst inboezemt, is het milieu-technisch beheersbaarder dan kwik.
Cyanide vs. Kwik: Kwik is een element en verdwijnt nooit; het blijft eeuwig in het ecosysteem. Cyanide is een verbinding van koolstof en stikstof (CN). Onder invloed van UV-licht (zon) en zuurstof breekt cyanide relatief snel af tot onschadelijke stoffen. Het acute gevaar is groot, maar de lange-termijn accumulatie is beperkt, mits correct beheerd.
Het echte risico: Tailings Dams Het grootste gevaar bij duurzame mijnbouwaandelen zit in de opslag van restgesteente en proceswater, de zogeheten 'tailings'. Deze worden opgeslagen achter enorme dammen. Als zo'n dam breekt (zoals in Brazilië in 2019 gebeurde bij een ijzerertsmijn), ontstaat een modderstroom die ecosystemen vernietigt. Investeerders in mijnbouw moeten daarom streng letten op de veiligheidsrapportages van deze dammen.
● Naast chemische vervuiling is de fysieke impact op het landschap aanzienlijk. Bij 'open pit' mijnbouw en illegale hydraulische mijnbouw wordt de vruchtbare toplaag verwijderd.
● Dat goudwinning niet synoniem hoeft te zijn met permanente vernietiging, bewijst de regio Yukon in Canada (Klondike). Hier is de wetgeving rondom 'reclamation' (natuurherstel) streng en wordt deze gehandhaafd.
Mijnwerkers zijn verplicht om de organische toplaag (topsoil) apart op te slaan voordat ze beginnen met graven. Na het winnen van het goud uit de onderlaag, moet het landschap in de oorspronkelijke contouren worden teruggebracht. De toplaag wordt teruggeplaatst en inheemse vegetatie wordt herplant. Tien jaar na sluiting van de mijn is het gebied vaak nauwelijks meer te onderscheiden van ongerepte natuur. Dit model toont aan dat extractie en ecologie samen kunnen gaan, mits er toezicht is.
Voor wie verantwoord beleggen belangrijk vindt, zijn er concrete handvatten. Het volledig mijden van de sector is niet nodig, selectiviteit wel.
Kies voor mijnbouwbedrijven die rapporteren volgens de standaarden van de World Gold Council (Responsible Gold Mining Principles). Deze bedrijven worden geaudit op watergebruik, arbeidsomstandigheden en afvalbeheer. Een bedrijf dat het milieu negeert, loopt het risico hun vergunning te verliezen (Operational Risk), wat direct de aandeelhouder raakt.
De meest duurzame vorm van goud is goud dat al gedolven is. Ongeveer 25% van de jaarlijkse vraag wordt gedekt door recycling. Oud sieradengoud of goud uit elektronica (Urban Mining) heeft een aanzienlijk lagere CO2-voetafdruk dan mijngoud. Door je oude gerecycled goud weer in de keten te brengen, verminder je de noodzaak voor nieuwe mijnbouw.
Goudwinning zal nooit impactvrij zijn; we verplaatsen immers miljoenen tonnen aarde. Echter, door de illegale kwik-industrie te weren en kapitaal te sturen naar bedrijven die investeren in veiligheid en natuurherstel, kan de sector verduurzamen. Uw keuze als belegger heeft invloed op welke mijnmethodes in de toekomst rendabel zijn.
